De EU Data Act: wat moet je als bedrijf doen?

Wat is de Data Act?

Wie zoekt op data act, vindt vooral juridische teksten. In gewone taal: de Data Act moet ervoor zorgen dat data eerlijker wordt verdeeld. Nu houden fabrikanten en grote platforms de data vaak voor zichzelf, ook als die ontstaat door het werk van hun klanten.

De verordening heeft een paar hoofdonderdelen:

De Data Act staat naast de AVG. Gaat het om persoonsgegevens, dan blijft de AVG gewoon gelden. Hij staat ook naast de AI Act, die over AI-systemen gaat. Een uitleg daarvan vind je in de AI Act uitgelegd.

Data van machines en apparaten

Een verbonden product is een apparaat dat data verzamelt en die kan doorgeven. Denk aan een bedrijfsauto, een koelinstallatie, een productiemachine, een robot of een medisch apparaat. Een gerelateerde dienst is bijvoorbeeld de app waarmee je dat apparaat bedient.

Wie zo'n product bezit, huurt of least, mag de gebruiksdata opvragen die gemakkelijk beschikbaar is. Dat gaat om ruwe of licht bewerkte gegevens, geen afgeleide analyses van de fabrikant. Je mag die data ook laten doorsturen naar een partij die je zelf kiest, bijvoorbeeld een onafhankelijke onderhoudsdienst.

Voor producten die na 12 september 2026 op de markt komen, geldt een extra eis. Ze moeten zo ontworpen zijn dat de gebruiker standaard, eenvoudig en veilig bij de data kan.

Een uitzondering voor kleine makers. Is je bedrijf een micro- of kleine onderneming, en maak je zelf verbonden producten of diensten, dan geldt de deelplicht niet voor jou. Dat geldt niet als je onderdeel bent van een grotere groep, of als je in opdracht van een ander produceert.

Makkelijker overstappen van cloudaanbieder

Dit deel raakt bijna elk bedrijf, want bijna iedereen gebruikt cloudsoftware. De Data Act verplicht aanbieders van clouddiensten om overstappen mogelijk te maken. In het contract moet onder meer staan:

• een opzegtermijn om over te stappen van maximaal twee maanden;
• een overgangsperiode van maximaal 30 kalenderdagen waarin de aanbieder helpt met de overstap en de dienst blijft leveren;
• een volledige omschrijving van welke data en digitale onderdelen je mee kunt nemen;
• minstens 30 kalenderdagen om je data op te halen na de overgangsperiode;
• volledige verwijdering van je data na afloop, als je dat wilt.

Overstapkosten, waaronder kosten voor het uitgaande dataverkeer, mogen tot 12 januari 2027 alleen de werkelijke kosten dekken. Vanaf die datum mogen ze helemaal niet meer.

Voor maatwerk dat voor één klant is gebouwd, gelden sommige van deze regels niet. Een eigen maatwerksysteem valt dus deels buiten dit onderdeel.

Oneerlijke voorwaarden in contracten

Een grote partij kan een kleinere partij voorwaarden opleggen over het gebruik van data. De Data Act zegt: een voorwaarde over toegang tot data, het gebruik ervan of aansprakelijkheid daarbij, die eenzijdig is opgelegd, is niet bindend als hij oneerlijk is. Oneerlijk betekent dat de voorwaarde sterk afwijkt van goede handelspraktijken.

De verordening noemt voorwaarden die altijd oneerlijk zijn, zoals het uitsluiten van aansprakelijkheid voor opzet of grove nalatigheid. En voorwaarden die vermoedelijk oneerlijk zijn, tenzij de partij die ze oplegt het tegendeel aantoont.

Dit geldt voor contracten die na 12 september 2025 zijn gesloten. Voor oudere contracten van onbepaalde duur of met een lange looptijd geldt het vanaf 12 september 2027.

Data act mkb: wat moet je doen?

1. Maak een lijst van verbonden apparaten die je gebruikt: machines, voertuigen, koeling, meters. Vraag bij de leveranciers welke data er is en hoe je die krijgt.
2. Kijk naar je cloudcontracten. Staat er een opzegtermijn, een overgangsperiode en een exportmogelijkheid in? Weet je in welk formaat je data terugkomt?
3. Controleer contracten met data-afspraken. Zijn er voorwaarden die je eenzijdig zijn opgelegd en die je beperken in het gebruik van je eigen data?
4. Maak je je eigen verbonden producten? Check of je onder de vrijstelling voor kleine ondernemingen valt. Zo niet, dan moet je product vanaf 12 september 2026 data toegankelijk maken.
5. Leg het vast. Neem afspraken over data en leveranciers op in je AI-beleid of je bredere beleid voor veiligheid en governance.

De Data Act biedt ook kansen. Data van je eigen machines kun je gebruiken voor onderhoudsvoorspelling, verbruiksanalyse of betere planning. Die data was eerder vaak alleen voor de fabrikant.

Hoe wij hiermee omgaan

Bij ons blijven code en data van de klant. Bouwen we een koppeling, dashboard of AI-toepassing, dan kun je die meenemen als je stopt. Dat past bij het idee van de Data Act: je hoort niet vast te zitten aan één leverancier.

We hosten in de EU waar dat past, en werken bij gevoelige gegevens met een eigen server of private AI. Bij elk project leggen we vast waar de data staat, wie erbij kan en hoe je die eruit haalt. Heeft ShareConnect al een klant geholpen om data uit een machine of cloudpakket te halen op basis van de Data Act, en mogen we dat als voorbeeld noemen?

Veelgemaakte fouten en wat nog verandert

• Denken dat het alleen over grote techbedrijven gaat. Het onderdeel over cloud overstappen en oneerlijke voorwaarden raakt ook kleine bedrijven.
• De Data Act verwarren met de AVG. De AVG gaat over persoonsgegevens. De Data Act gaat over alle data, ook data die niet over personen gaat.
• Nooit om je data vragen. Het recht bestaat, maar de fabrikant stuurt het niet vanzelf. Je moet er zelf om vragen.
• Cloudcontracten niet lezen bij verlenging. Juist daar kun je nu betere afspraken maken.

De Europese Commissie heeft in het Digital Omnibus-pakket ook wijzigingen van de Data Act voorgesteld, onder meer over cloud overstappen, bedrijfsgeheimen en data voor de overheid. Dat voorstel was in juli 2026 nog niet aangenomen. Tot het zover is, geldt de huidige tekst.

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Meer uit de kennisbank

Terug naar de kennisbank