AI Act en de Digital Omnibus: wat verandert er?

Wat is de AI Act digital omnibus?

Wie zoekt op ai act digital omnibus, zoekt naar de aanpassing van de AI Act die in 2026 is aangenomen. De Europese Commissie stelde in november 2025 een pakket 'omnibus'-voorstellen voor om digitale regels te vereenvoudigen. Het deel over AI is als eerste afgerond.

De wijziging is gepubliceerd als Verordening (EU) 2026/1744. Ze staat op 24 juli 2026 in het Publicatieblad en is op 27 juli 2026 in werking getreden. De aanpassingen zijn daarmee deel van de AI Act zelf.

Wat níet verandert: de basis van de wet, de indeling in risicoklassen en de algemene startdatum van 2 augustus 2026. Wil je de wet eerst in grote lijnen snappen, lees dan de AI Act uitgelegd.

De nieuwe tijdlijn

Het uitstel van hoog risico is vast. Het hangt niet meer af van de vraag of Europese normen op tijd klaar zijn. Voor bedrijven geeft dat zekerheid om te plannen.

AI-geletterdheid: lichter, maar niet weg

Artikel 4 verplichtte bedrijven om te zorgen voor voldoende AI-geletterdheid van hun mensen. Sinds 27 juli 2026 luidt de plicht anders. Aanbieders en gebruikers van AI moeten maatregelen nemen die AI-geletterdheid ondersteunen. Ze hoeven niet meer te garanderen dat elke medewerker een bepaald niveau heeft.

Daarnaast moeten de Europese Commissie en de lidstaten bedrijven helpen, en geeft de Europese AI-raad aanbevelingen.

In de praktijk verandert er voor een mkb-bedrijf minder dan het lijkt. Een korte training, heldere afspraken over welke tools mogen en een aanspreekpunt voor vragen blijven de logische maatregelen. Het verschil zit vooral in de bewijslast: je hoeft niet per persoon aan te tonen dat iemand geletterd genoeg is.

Nieuwe verboden op seksuele deepfakes

Vanaf 2 december 2026 verbiedt de AI Act systemen die realistische beelden maken of bewerken van de intieme delen van een herkenbaar persoon, of van een herkenbaar persoon in seksuele handelingen, zonder diens uitdrukkelijke toestemming. Ook AI die kindermisbruikmateriaal maakt, valt onder het verbod.

Voor aanbieders geldt het verbod als het systeem daarvoor bedoeld is, of als zo'n resultaat voorspelbaar en zonder veel moeite te maken is en goede waarborgen ontbreken. Gebruikers overtreden het verbod als ze zo'n systeem daadwerkelijk inzetten om zulk materiaal te maken.

Niet-herkenbare of getekende afbeeldingen, virtueel passen van kleding en medische toepassingen vallen erbuiten. Voor de meeste bedrijven is dit geen dagelijkse zorg. Het is wel een signaal: bied je beeldgeneratie aan klanten aan, bijvoorbeeld in een app, controleer dan welke waarborgen erin zitten.

Wat het mkb krijgt

De omnibus voegt definities toe voor het mkb en voor kleine midcaps, bedrijven die net te groot zijn voor het mkb. Voor hen komen er verlichtingen:

• Eenvoudigere technische documentatie voor hoog-risico systemen, via een sjabloon van de Commissie.
• Kwaliteitsbeheer naar verhouding. Wat eerst alleen voor micro-ondernemingen gold, geldt nu voor het hele mkb, inclusief start-ups.
• Voorrang bij AI-testomgevingen van de lidstaten en de EU.
• Lagere boetes. Ook voor kleine midcaps geldt nu het laagste van het vaste bedrag of het percentage van de omzet. Voor het mkb gold dat al.
• Waarschuwingen in plaats van boetes. Lidstaten mogen ook waarschuwingen en andere maatregelen zonder geldboete gebruiken, en moeten rekening houden met de levensvatbaarheid van kleine bedrijven.

Er is ook een nieuwe regel over gevoelige persoonsgegevens. Aanbieders en gebruikers van AI mogen onder strikte voorwaarden bijzondere persoonsgegevens verwerken om vooroordelen in een systeem op te sporen en te corrigeren. Dat is geen plicht, wel een mogelijkheid.

Wat er níet verandert

• Transparantie. Vanaf 2 augustus 2026 moet een chatbot laten weten dat mensen met AI praten, en moet gegenereerde inhoud herkenbaar zijn. Alleen voor bestaande generatieve systemen is er uitstel tot 2 december 2026 voor het machineleesbaar markeren.
• De bestaande verboden uit 2025 blijven gelden.
• Registratie. Wie zich beroept op de uitzondering dat een systeem op een hoog-risico terrein toch geen hoog risico is, moet dat nog steeds registreren en onderbouwen.
• Toezicht. Nationale toezichthouders blijven bevoegd. Het Europese AI Office krijgt wel exclusief toezicht op AI-systemen die gebouwd zijn op een eigen algemeen AI-model van dezelfde aanbieder, en op AI in zeer grote online platforms.

In Nederland ligt de uitvoeringswet met de verdeling van het toezicht nog in voorbereiding. Hoe dat eruitziet, staat in de AI Act uitgelegd.

Wat betekent dit voor jou?

Voor de meeste mkb-bedrijven die AI gebruiken voor klantenservice, administratie of marketing, verandert er weinig. Zij hebben vooral te maken met transparantie en AI-geletterdheid. Die blijven.

Gebruik je AI bij werving, beoordeling van personeel of kredietbeslissingen, dan heb je meer tijd: tot 2 december 2027. Gebruik die tijd. Een systeem aanpassen of een leverancier wisselen kost maanden.

Wij raden aan om nu al:

1. een lijst te maken van alle AI die je gebruikt;
2. per toepassing de risicoklasse te bepalen, zie AI Act risicoklassen;
3. chatbots en gegenereerde inhoud te voorzien van een duidelijke melding;
4. een korte training en heldere afspraken te regelen.

Hulp nodig? Bekijk onze aanpak voor de AI Act in het mkb. Zijn er klanten van ShareConnect die door het uitstel van hoog risico hun planning hebben aangepast, en mogen we dat als voorbeeld noemen?

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Meer uit de kennisbank

Terug naar de kennisbank