In het kort
- Volgens het CBS gebruikte 17 procent van de bedrijven met 2 of meer werkzame personen in 2025 AI, twee keer zoveel als in 2023.
- Onder werkenden ligt het veel hoger: 43 procent gebruikt AI in het werk, vaak zonder afspraken.
- De verplichtingen voor AI met hoog risico zijn uitgesteld tot 2 december 2027. De transparantieregels gelden wel al.
- De grootste winst zit nog steeds in één goed gekozen proces, niet in de nieuwste tool.
Ai trends 2026 in één tabel
| Trend | Wat je ziet | Wat het voor het mkb betekent |
|---|---|---|
| 1. AI in bestaande software | AI-knoppen in CRM, mail, boekhouding en helpdesk | Je gebruikt al AI zonder dat iemand het besloten heeft |
| 2. Van chat naar agents | Taken die zelf meerdere stappen zetten | Hele processen automatiseren wordt haalbaar |
| 3. Lagere prijs per taak | Kleine modellen voor een fractie van de prijs | Veel volume verwerken wordt betaalbaar |
| 4. Regels worden concreet | Transparantieregels gelden, hoog risico schuift op | Tijd om beleid en overzicht op orde te brengen |
| 5. Eigen servers en Europa | Open modellen lokaal, EU-opslag bij de grote aanbieders | Gevoelige gegevens hoeven de deur niet meer uit |
| 6. Gebruik zonder resultaat | Veel medewerkers gebruiken AI, weinig bedrijven verdienen eraan | Kies processen, niet tools |
AI zit in je software, en doet steeds meer zelf
De snelste groei zit in AI die in bestaande software is ingebouwd. Het CBS ziet dat terug in de cijfers: het gebruik van tekstanalyse steeg van 4 procent van de bedrijven in 2023 naar 12 procent in 2025, en het genereren van tekst van 3 naar 8 procent. Dat zijn precies de functies die nu in mailprogramma's, helpdesks en CRM-pakketten zitten.
De tweede verschuiving is die van chatten naar laten doen. Een chatbot beantwoordt een vraag. Een AI-agent leest een mail, zoekt de order op, past de levering aan en stuurt een bevestiging. De techniek daarvoor bestaat al langer, maar is dit jaar betrouwbaar genoeg geworden voor gewone bedrijfsprocessen, zolang er een mens meekijkt bij de uitzonderingen.
In ons eigen werk zien we dat het verschil zit in de koppelingen. De AI is zelden het probleem. Het werk zit in het verbinden van mail, webshop, boekhouding en planning, en in het vastleggen wat er moet gebeuren als iets afwijkt.
De prijs per taak daalt hard
Voor veel taken is een klein, goedkoop model goed genoeg. Een paar prijzen per miljoen tokens volgens de sites van de aanbieders, prijspeil september 2026:
| Model | Invoer | Uitvoer |
|---|---|---|
| GPT-6 Luna (OpenAI) | $0,10 | $0,50 |
| Gemini 3.1 Flash-Lite (Google) | $0,25 | $1,50 |
| Claude Haiku 4.5 (Anthropic) | $1 | $5 |
| Claude Opus 5.5 (Anthropic) | $4 | $20 |
Het verschil tussen het goedkoopste en het duurste model is een factor veertig. Wie elke taak door het zwaarste model laat doen, betaalt dus veel te veel. De trend is daarom een mix: een klein model sorteert en vat samen, een groot model doet alleen het lastige deel. Meer hierover in ons stuk over LLM-kosten.
De regels worden concreet
Voor de AI Act was 2026 een druk jaar. De Digital Omnibus is op 24 juli 2026 gepubliceerd en schuift de verplichtingen voor AI-systemen met hoog risico op naar 2 december 2027. Voor AI in gereguleerde producten wordt het 2 augustus 2028.
Wat niet is uitgesteld: de transparantieregels uit artikel 50 gelden sinds 2 augustus 2026. Een chatbot moet laten weten dat het een chatbot is, en gegenereerde inhoud moet in bepaalde gevallen als zodanig herkenbaar zijn. Alleen makers van AI-systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, hebben tot 2 december 2026 om gegenereerde inhoud machineleesbaar te markeren. De regel over AI-geletterdheid bij je mensen bestaat al sinds februari 2025. Sinds de Omnibus gaat het om maatregelen die hun AI-kennis ondersteunen, zonder vast niveau.
Voor de meeste mkb-bedrijven komt het neer op drie dingen: weet welke AI je gebruikt, spreek af wat wel en niet mag, en vertel klanten wanneer ze met AI praten. Dat staat uitgewerkt op onze pagina over AI-beleid.
AI op je eigen server wordt normaal
Open modellen zijn zo goed geworden dat ze voor veel vaste taken volstaan: documenten sorteren, gegevens uit facturen halen, teksten samenvatten. Die modellen kun je op je eigen server of bij een Europese hostingpartij draaien, zodat de gegevens niet naar een Amerikaanse aanbieder gaan.
De grote aanbieders reageren met opslag en verwerking in Europa. Voor bedrijven met medische gegevens, personeelsgegevens of vertrouwelijke contracten is de keuze daardoor groter geworden. Wij gebruiken beide: de grote modellen voor lastige taken, lokale modellen waar gegevens binnen moeten blijven. Meer op onze pagina over private AI.
Veel gebruik, weinig resultaat
Het CBS meet twee heel verschillende cijfers. Van de bedrijven met 2 of meer werkzame personen gebruikte 17 procent in 2025 AI. Maar van de werkenden zegt 43 procent AI te gebruiken in het werk. Het verschil zit in medewerkers die op eigen houtje een tool gebruiken, zonder dat het bedrijf er iets mee heeft geregeld.
Dat levert individueel tijdwinst op, maar zelden resultaat voor het bedrijf. Daarvoor moet een proces anders ingericht worden. Daar schreven we eerder over in 95 procent gebruikt AI, 5 procent verdient eraan.
Ons eigen voorbeeld: toen een chocoladereep viraal ging en de vraag uit heel Europa kwam, hebben we e-mail, website en service automatisch in 6 talen ingericht. Tijdens de piek gingen er 900.000 repen de deur uit, naar meer dan 20 Europese landen. Dat lukte door één proces van begin tot eind te automatiseren.
Wat je met deze trends doet
Je hoeft niet op elke trend in te spelen. Een praktische volgorde voor de komende maanden:
- Maak een lijst van de AI die al gebruikt wordt, ook in bestaande software.
- Kies één proces dat veel tijd kost en vaak hetzelfde verloopt, zoals orderverwerking of klantvragen.
- Test vier weken met een klein model en een mens die meekijkt.
- Leg de afspraken vast in een kort AI-beleid.
Wil je weten waar je begint, bekijk dan onze aanpak voor AI-strategie of lees verder op Nieuws.
Uit de praktijk
Veelgestelde vragen
Wat is de belangrijkste AI-trend van 2026?
Voor het mkb is dat de verschuiving van losse chattools naar AI die complete taken uitvoert in bestaande systemen. Daar zit de tijdwinst die je terugziet in je cijfers.
Hoeveel bedrijven gebruiken AI in 2026?
Het meest recente CBS-cijfer is van 2025: 17 procent van de bedrijven met 2 of meer werkzame personen gebruikte AI. Bij bedrijven met 250 of meer werkzame personen was dat 66 procent.
Moet ik nu al iets met de AI Act?
Ja, maar voor de meeste bedrijven is het beperkt: zorg dat je mensen weten hoe ze AI verantwoord gebruiken, en vertel klanten wanneer ze met een chatbot praten. De zware regels voor hoog risico gelden vanaf december 2027.
Worden AI-modellen goedkoper?
De prijs per taak daalt, vooral door kleine modellen die voor eenvoudige taken goed genoeg zijn. De duurste modellen blijven duur, dus de keuze van het model per taak bepaalt je kosten.
Verder lezen
Meer hulpmiddelen
Bronnen
Geraadpleegd in september 2026.
- CBS, Bedrijven gebruiken AI vaakst voor marketing of verkoop (12 december 2025). cbs.nl
- CBS, AI in de samenleving: ervaringen en opinies, samenvatting (25 februari 2026). cbs.nl
- Gibson Dunn, EU AI Act Omnibus Agreement: uitgestelde termijnen voor hoog risico. gibsondunn.com
- EUR-Lex, Verordening (EU) 2026/1744 (Digital Omnibus over AI). eur-lex.europa.eu