ROI van AI: zo reken je het uit

Zo reken je AI ROI uit

Wie zoekt op ai roi, wil weten of een AI-investering zich terugverdient. De basis is simpel:

ROI = (opbrengst in een periode min kosten in die periode) / kosten in die periode

Een ROI van 100 procent betekent dat je elke euro terugverdient plus een euro extra. Daarnaast is de terugverdientijd handig: hoeveel maanden duurt het voordat de opbrengst de investering heeft goedgemaakt?

Het lastige zit niet in de formule. Het zit in het invullen. Wat telt als opbrengst, en welke kosten neem je mee? Daarover gaan de volgende blokken.

De opbrengst: vier soorten waarde

De laatste is vaak de grootste, en het lastigst te meten. Een bedrijf dat groeit, hoeft door automatisering geen extra mensen aan te nemen. Die vermeden kosten tellen mee, maar alleen als de groei komt.

Wees voorzichtig met bespaarde tijd. Tijd die vrijkomt, levert alleen geld op als je die ergens anders nuttig inzet, of als je er minder mensen of uren voor nodig hebt. Schrijf erbij wat er met de vrijgekomen tijd gebeurt.

De kosten: eenmalig en terugkerend

Eenmalig

• onderzoek naar waar AI iets oplevert;
• bouw van de toepassing en de koppelingen;
• inrichting, testen en training van medewerkers;
• de tijd van je eigen mensen tijdens het project.

Terugkerend

• licenties van software en AI-tools;
• gebruik van het taalmodel, vaak per token;
• hosting en beveiliging;
• beheer, onderhoud en aanpassingen;
• controle van de uitkomsten door medewerkers.

De post die het vaakst wordt vergeten, is de eigen tijd. Een project waarin je eigen mensen weken meedenken en testen, kost ook geld. Meer over wat AI-projecten kosten, lees je in wat kost AI.

Een rekenvoorbeeld

Een fictief installatiebedrijf verwerkt werkbonnen met de hand. Twee medewerkers zijn daar samen 20 uur per week mee bezig. Een AI-toepassing leest de werkbonnen, zet ze in het systeem en maakt de factuur klaar. Een medewerker controleert.

Opbrengst per jaar

• Van 20 naar 4 uur per week: 16 uur bespaard.
• 16 uur maal 46 werkweken is 736 uur.
• Tegen €45 per uur inclusief werkgeverslasten is dat €33.120.
• Minder fouten in facturen: stel €3.000 aan vermeden correcties en gemiste uren.
• Totaal: ongeveer €36.000.

Kosten in het eerste jaar

• Bouw en inrichting: €18.000.
• Modelgebruik, licenties en hosting: €150 per maand, €1.800 per jaar.
• Beheer: €200 per maand, €2.400 per jaar.
• Eigen tijd tijdens het project: €2.000.
• Totaal: €24.200.

ROI in jaar 1: (36.000 min 24.200) gedeeld door 24.200 is ongeveer 49 procent. De terugverdientijd is ruim acht maanden.

Vanaf jaar 2 vallen de bouwkosten weg. De kosten zijn dan €4.200 per jaar. Bij dezelfde opbrengst is de ROI dan ruim 750 procent.

Alle bedragen zijn voorbeelden. Vul je eigen cijfers in.

Je eigen AI ROI calculator in vijf regels

Een online ROI calculator voor AI werkt met aannames van een ander. Je eigen rekensom is betrouwbaarder, en past op een half A4. Zet deze vijf regels in een spreadsheet:

1. Uren per week nu, uit de nulmeting.
2. Uren per week straks, inclusief de tijd voor controle door een medewerker.
3. Uurtarief inclusief werkgeverslasten, maal het aantal werkweken per jaar.
4. Overige opbrengst per jaar: minder fouten, snellere betaling, extra omzet. Wees hier voorzichtig en reken met een lage schatting.
5. Kosten per jaar: de eenmalige kosten in jaar 1, plus licenties, modelgebruik, hosting en beheer.

Reken daarna drie scenario's door: voorzichtig, verwacht en goed. Is de ROI in het voorzichtige scenario nog positief, dan is het project meestal verstandig. Is hij alleen in het beste scenario positief, begin dan kleiner.

Wat we in de praktijk zien

Bij onze eigen projecten zie je hoe groot de opbrengst kan zijn als een proces goed wordt geautomatiseerd.

• Sucre & Co bespaart 80 uur handwerk per week door de orderverwerking te automatiseren. De maandelijkse omzet groeit 40 procent sneller.
• Candy Online werkt met 3 mensen waar eerst 12 nodig waren. Dat scheelt ongeveer 120 uur per week. Klantmails worden binnen 10 minuten beantwoord in plaats van een halve dag.

Zulke cijfers ontstaan niet vanzelf. Ze komen voort uit processen met veel herhaling, veel volume en duidelijke regels. Bij een proces dat een paar keer per maand voorkomt, is de opbrengst veel kleiner. Daarom beginnen we met een kansenonderzoek, waarin we per proces de opbrengst schatten voordat er iets gebouwd wordt.

Zo maak je de ROI hard

1. Doe een nulmeting. Meet twee weken lang hoeveel tijd het werk kost, hoeveel fouten er zijn en hoe lang klanten wachten.
2. Kies één proces. Een ROI voor 'AI in het bedrijf' is niet te meten. Een ROI voor 'orderverwerking' wel.
3. Begin klein. Een proof of concept laat in een paar weken zien of de toepassing werkt, voordat je de volle bouw betaalt.
4. Meet na livegang opnieuw, na een maand en na drie maanden, op dezelfde manier als de nulmeting.
5. Leg vast wat er met de tijd gebeurt. Worden er minder uren ingehuurd, wordt een vacature niet ingevuld, of doet het team ander werk?

Met een vaste prijs per stap weet je vooraf wat de kosten zijn. Dan hoef je alleen nog de opbrengst te meten. Een kansenonderzoek begint vanaf ongeveer €5.000, voor een gemiddeld mkb-bedrijf ligt het tussen €8.500 en €15.000.

Veelgemaakte fouten

• Alleen de licentie tellen. De bouw, het beheer en de eigen tijd kosten vaak meer.
• Bespaarde tijd als winst tellen terwijl er niets met die tijd gebeurt.
• Geen nulmeting. Dan is elke uitkomst een schatting.
• Te vroeg meten. In de eerste weken moet het team wennen. Meet pas na een maand.
• Alles in één project stoppen. Dan weet je niet welk deel iets oplevert.
• Gebruik vergeten. Een toepassing die niemand gebruikt, heeft een ROI van min 100 procent. Investeer in training en uitleg.

Uit de praktijk

Veelgestelde vragen

Verder lezen

Meer uit de kennisbank

Terug naar de kennisbank