In het kort
- Een deepfake is door AI gemaakt of bewerkt beeld, geluid of video dat lijkt.
- Voor een nagemaakte stem is soms een korte opname al genoeg.
- Voor bedrijven is fraude via nepstemmen en nepvideobellen het grootste risico.
- Vanaf 2 augustus 2026 moet je volgens de AI Act melden dat een deepfake nep is.
Deepfake betekenis
Wie zoekt op wat is deepfake, vindt een samenvoeging van twee Engelse woorden: deep learning, een vorm van AI, en fake, nep. De Europese AI Act geeft een eigen omschrijving. Een deepfake is door AI gemaakt of bewerkt beeld, geluid of video dat lijkt op bestaande personen, voorwerpen, plaatsen of gebeurtenissen, en dat iemand ten onrechte voor zou kunnen houden.
Het gaat dus niet om elk AI-plaatje. Een getekende illustratie die niemand voor aanziet, is geen deepfake. Een realistische foto van een bestaand persoon op een plek waar hij nooit was, wel.
Deepfake staat in ons overzicht van AI begrippen.
Hoe wordt een deepfake gemaakt?
Een AI-model leert van voorbeelden hoe een gezicht, stem of beweging eruitziet. Daarna kan het nieuw materiaal maken in dezelfde stijl. Voor een deepfake van een bekend persoon zijn veel openbare opnames beschikbaar. Voor een nagemaakte stem is soms een korte opname al genoeg, bijvoorbeeld uit een video op LinkedIn of een voicemailbericht.
De techniek is breed beschikbaar. Voor een overtuigende nepstem of een bewerkte foto heb je geen specialist meer nodig. Dat maakt deepfakes een risico voor iedereen, ook voor kleine bedrijven.
Deepfake voorbeelden
| Toepassing | Voorbeeld | Bedoeling |
|---|---|---|
| Film en entertainment | Een acteur jonger laten lijken, of een overleden acteur laten terugkeren | Legitiem, met toestemming |
| Marketing en training | Een instructievideo in tien talen met dezelfde presentator | Legitiem, mits duidelijk gemeld |
| Satire | Een parodie op een politicus | Toegestaan, met een melding dat het nep is |
| CEO-fraude | Een telefoontje of videogesprek met de stem en het gezicht van de directeur, die vraagt om een spoedbetaling | Fraude |
| Nepnieuws | Een video van een politicus met een verzonnen uitspraak | Misleiding |
| Intimidatie | Seksuele beelden van een bestaand persoon zonder toestemming | Strafbaar en vanaf december 2026 ook een verboden AI-toepassing |
Zo ziet het eruit bij een mkb-bedrijf
Een fictief transportbedrijf met veertig medewerkers. Op vrijdagmiddag belt de directeur naar de financiële afdeling. Het klinkt precies als hem. Hij zit op het vliegveld, er moet vandaag nog een aanbetaling naar een nieuwe leverancier, anders gaat een grote order verloren. Het rekeningnummer komt per mail.
De medewerker twijfelt, maar de stem is overtuigend en de druk is hoog. Wat haar tegenhoudt, is een vaste afspraak: betalingen aan nieuwe rekeningnummers worden altijd teruggebeld op een bekend nummer, en boven een bepaald bedrag tekenen twee mensen. Ze belt de directeur terug op zijn eigen mobiel. Hij zit gewoon op kantoor.
De les: techniek om deepfakes te herkennen helpt, maar vaste werkafspraken helpen meer.
Hoe bescherm je je bedrijf?
- Terugbellen op een bekend nummer bij elk ongebruikelijk verzoek om geld, gegevens of wachtwoorden.
- Vier-ogenprincipe voor betalingen boven een vast bedrag en voor nieuwe rekeningnummers.
- Een codewoord voor spoedverzoeken binnen het directieteam.
- Let op druk en haast. Tijdsdruk en geheimhouding zijn de vaste kenmerken van fraude.
- Train je mensen. Laat voorbeelden zien, zodat medewerkers weten dat een stem niet meer bewijst wie er belt.
- Beperk openbare opnames van de stem van bestuurders waar dat kan.
Meer tips over veilig werken met AI vind je in ChatGPT en privacy.
Wat zegt de AI Act over deepfakes?
Een algemeen verbod op deepfakes kent de AI Act niet. De wet stelt wel twee soorten regels.
Transparantie. Vanaf 2 augustus 2026 moet wie een AI-systeem gebruikt om een deepfake te maken, melden dat de inhoud kunstmatig is gemaakt of bewerkt (artikel 50, lid 4). Voor kunst, satire en fictie is een lichtere melding genoeg. Aanbieders van generatieve AI moeten hun uitvoer bovendien machineleesbaar markeren. Voor systemen die al op de markt waren, geldt daarvoor uitstel tot 2 december 2026.
Verboden. Door de Digital Omnibus is het vanaf 2 december 2026 verboden om AI-systemen aan te bieden of te gebruiken die realistische seksuele beelden maken van herkenbare personen zonder hun toestemming. Meer daarover in de AI Act digital omnibus.
Gebruik je zelf AI-beelden of een AI-stem in je marketing, meld dat dan duidelijk.
Verwante begrippen
- Generatieve AI: AI die nieuwe tekst, beeld, geluid of video maakt. Deepfakes zijn daar een toepassing van.
- Voice cloning: het namaken van een stem met AI.
- Phishing: misleiding om gegevens of geld los te krijgen. Deepfakes maken phishing overtuigender.
- AI Act risicoklassen: de indeling van AI-toepassingen naar risico. Zie AI Act risicoklassen.
Veelgestelde vragen
Wat is een deepfake?
Beeld, geluid of video dat met AI is gemaakt of bewerkt en dat lijkt, terwijl het dat niet is. Bijvoorbeeld een video of telefoontje met het nagemaakte gezicht of de stem van een bestaand persoon.
Zijn deepfakes verboden?
Niet in het algemeen. Wel moet je melden dat een deepfake nep is, en vanaf 2 december 2026 zijn AI-systemen voor seksuele deepfakes van herkenbare personen zonder toestemming verboden. Fraude en smaad blijven strafbaar.
Hoe herken je een deepfake?
Let op onnatuurlijke bewegingen, vreemde overgangen en afwijkend geluid. Maar de techniek wordt steeds beter. Bij verzoeken om geld of gegevens is terugbellen op een bekend nummer betrouwbaarder dan kijken of luisteren.
Verder lezen
Meer begrippen uitgelegd
Bronnen
Geraadpleegd in september 2026.
- AI Act, artikel 50: transparantieverplichtingen. artificialintelligenceact.eu
- AI Act, artikel 3: definities. artificialintelligenceact.eu
- NicFab, Digital Omnibus on AI: Regulation (EU) 2026/1744 Is Published in the Official Journal. nicfab.eu