In het kort
- GPT = generative pre-trained transformer.
- Het is het taalmodel, ChatGPT is de chatdienst eromheen.
- De transformer-techniek komt uit een Google-paper uit 2017.
- Andere bedrijven bouwen vergelijkbare modellen, zoals Claude, Gemini en Llama.
GPT betekenis
Wie zoekt op wat is gpt, zoekt meestal eigenlijk naar het verschil met ChatGPT. Het korte antwoord: GPT is de motor, ChatGPT is de auto. GPT is het taalmodel dat de tekst maakt. ChatGPT is de app waarin je met dat model praat, met extra's zoals zoeken op internet, bestanden uploaden en gesprekken bewaren.
De afkorting beschrijft precies hoe het model werkt. Elke letter staat voor een eigenschap.
GPT is een van de termen in ons overzicht van AI begrippen.
De drie letters uitgelegd
- G: generative Het model maakt iets nieuws: tekst, code of een samenvatting. Het zoekt geen bestaand antwoord op, het schrijft er een, woord voor woord.
- P: pre-trained Het model is vooraf getraind op een enorme hoeveelheid tekst. Daaruit leerde het taal, feiten en patronen. Daarna kun je het voor allerlei taken gebruiken zonder opnieuw te trainen.
- T: transformer De bouwtekening van het model. Een transformer kijkt bij elk woord naar alle andere woorden in de tekst en bepaalt welke belangrijk zijn. Zo begrijpt het samenhang in lange zinnen.
GPT uitleg: hoe maakt het een antwoord?
Stel je typt: 'Schrijf een korte mail aan een klant dat de levering een dag later komt.'
- Het model knipt je tekst in stukjes, tokens genoemd. Een token is een woord of een deel van een woord.
- De transformer bekijkt hoe die stukjes met elkaar samenhangen. 'Levering' en 'later' horen bij elkaar, 'klant' bepaalt de toon.
- Het model berekent welk token het meest waarschijnlijk als eerste komt, bijvoorbeeld 'Beste'.
- Dat herhaalt het, token voor token, tot de mail af is.
Het model weet dus niet wat een levering is. Het heeft wel zo veel tekst gezien dat het heel goed voorspelt wat een zinnig antwoord is. Daardoor schrijft GPT vlot en overtuigend, maar kan het ook iets beweren dat niet klopt. Meer over deze familie van modellen lees je in wat is een LLM.
Van GPT-1 tot nu
| Jaar | Stap |
|---|---|
| 2017 | Onderzoekers van Google publiceren het artikel 'Attention Is All You Need', met de transformer-techniek |
| juni 2018 | OpenAI introduceert GPT-1, het eerste GPT-model |
| februari 2019 | GPT-2, met 1,5 miljard parameters, schrijft samenhangende teksten |
| mei 2020 | GPT-3, met 175 miljard parameters |
| november 2022 | ChatGPT verschijnt, eerst gebaseerd op GPT-3.5 |
| maart 2023 | GPT-4 komt uit en gaat ook naar Microsoft Copilot |
| augustus 2025 | GPT-5 wordt gelanceerd, daarna volgen nieuwe versies zoals GPT-5.1 |
Parameters zijn de instelknoppen die het model tijdens de training leert. Meer parameters betekende lange tijd een slimmer model. Tegenwoordig draait het ook om betere trainingsdata, bijsturing door mensen en slimmer redeneren.
Is GPT alleen van OpenAI?
De techniek niet. Veel bedrijven bouwen hun eigen generatieve transformer-modellen: Anthropic met Claude, Google met Gemini, Meta met Llama en het Franse Mistral. Er zijn ook open modellen die je op een eigen server kunt draaien.
De naam wel, grotendeels. OpenAI ziet GPT als eigen merknaam en vraagt andere bedrijven die zijn techniek gebruiken om GPT niet in hun productnaam te zetten.
Voor een bedrijf is de keuze voor een model vooral praktisch. Welk model is goed in jouw taak, wat kost het, en waar worden je gegevens verwerkt? Vaak is het verstandig om een toepassing zo te bouwen dat je later van model kunt wisselen.
Wat betekent dit voor je bedrijf?
Je hoeft niet te weten hoe een transformer werkt om GPT goed te gebruiken. Een paar dingen helpen wel:
- Geef context. Het model kent je bedrijf niet. Vertel wie de klant is, welke toon je wilt en wat het doel is.
- Controleer feiten. GPT voorspelt tekst, het checkt niets. Laat een mens nalezen wat naar buiten gaat.
- Kies het juiste abonnement. Voor werk met klant- of bedrijfsgegevens gebruik je een zakelijke versie. De opties staan in ChatGPT zakelijk.
- Leer je team goede opdrachten geven. Dat levert meer op dan het nieuwste model. Dat oefen je in een ChatGPT training.
Een fictief voorbeeld: een groothandel laat GPT elke ochtend binnenkomende bestellingen per mail samenvatten tot een lijst voor het magazijn. Het model schrijft de lijst, een medewerker controleert hem in twee minuten. Het nieuwste model is daarvoor niet nodig. Een duidelijke opdracht en een vaste controle wel.
Verwante begrippen
- ChatGPT: de chatdienst van OpenAI die op GPT draait. Zie wat is ChatGPT.
- LLM: large language model, de verzamelnaam voor grote taalmodellen.
- Token: het stukje tekst waarmee een model rekent. Ook de eenheid waarin je betaalt als je een model via de API gebruikt.
- Prompt: de opdracht die je aan het model geeft.
Veelgestelde vragen
Waar staat GPT voor?
Voor generative pre-trained transformer. Generative omdat het nieuwe tekst maakt, pre-trained omdat het vooraf is getraind op veel tekst, en transformer naar de techniek waarop het is gebouwd.
Wat is het verschil tussen GPT en ChatGPT?
GPT is het taalmodel. ChatGPT is de chatdienst van OpenAI waarin je met dat model praat, met extra functies zoals zoeken, bestanden en gespreksgeschiedenis.
Wie heeft GPT uitgevonden?
OpenAI bracht in 2018 het eerste GPT-model uit. De transformer-techniek waarop het rust, komt uit een artikel van Google-onderzoekers uit 2017.
Verder lezen
Meer begrippen uitgelegd
Bronnen
Geraadpleegd in september 2026.
- Wikipedia, Generative pre-trained transformer. en.wikipedia.org
- Wikipedia, GPT-5. en.wikipedia.org