AI geletterdheid
Met een AI geletterdheid training voldoe je aan artikel 4 van de AI Act en werken je mensen daarna ook beter met AI. We delen je organisatie in naar rol en risico, trainen per groep met herkenbaar werk en leggen vast wat je hebt gedaan.
In het kort
De AI Act omschrijft AI-geletterdheid als de vaardigheden, kennis en begrip waarmee mensen AI op een geïnformeerde manier kunnen inzetten, en zich bewust zijn van de kansen, risico's en mogelijke schade. In gewone taal: je weet wat een AI-tool doet, waar hij de mist in kan gaan en wat jouw verantwoordelijkheid is.
Voor een medewerker op de werkvloer betekent dat concreet:
Een AI geletterdheid training geeft mensen die basis. Voor wie er meer mee doet, zoals beheerders of teams die AI in hun proces inbouwen, gaat het verder.
Artikel 4 geldt sinds 2 februari 2025 voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Een gebruiksverantwoordelijke is elke organisatie die AI inzet onder eigen verantwoordelijkheid. Gebruikt je team ChatGPT, Copilot of een AI-functie in je boekhoudpakket, dan val je eronder.
In de zomer van 2026 is de AI Act aangepast met Verordening (EU) 2026/1744, de zogeheten Digital Omnibus. De nieuwe tekst van artikel 4 vraagt dat je maatregelen neemt om de ontwikkeling van AI-geletterdheid van je mensen te ondersteunen. Daarbij houd je rekening met hun kennis, ervaring en opleiding en met de context waarin de AI wordt gebruikt. Een bepaald niveau per persoon hoef je niet te garanderen.
De plicht is dus een inspanningsverplichting geworden. Hij is niet vervallen. Wie niets doet, voldoet niet. Wie een passende aanpak heeft en die kan laten zien, zit goed.
Wie in Nederland op artikel 4 toeziet, staat nog niet vast. Het kabinet legde in april 2026 een voorstel voor een uitvoeringswet ter consultatie voor. Daarin houden bestaande toezichthouders elk in hun eigen sector toezicht, met de Autoriteit Persoonsgegevens en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur in een coördinerende rol. In september 2026 was die wet nog niet aangenomen. De plicht zelf geldt wel al, want de AI Act werkt rechtstreeks.
De Autoriteit Persoonsgegevens heeft handreikingen gepubliceerd met een aanpak in vier stappen: identificeren, doel bepalen, uitvoeren en evalueren. Onze werkwijze volgt die stappen. Een uitgebreide uitleg vind je in artikel 4 in de praktijk.
Een receptionist die Copilot gebruikt om mails te herschrijven, heeft andere kennis nodig dan een recruiter die AI gebruikt bij het selecteren van cv's. Daarom delen we medewerkers eerst in naar rol en risico.
| Groep | Voorbeeld | Wat ze moeten kunnen |
|---|---|---|
| Basisgebruikers | Teksten schrijven, samenvatten, vertalen | Veilig invoeren, uitkomst controleren, beleid kennen |
| Intensieve gebruikers | Klantcontact, offertes, analyses met AI | Plus: bronnen checken, fouten herkennen, werkwijzen delen |
| Gebruikers van risicovolle toepassingen | AI bij personeelsselectie, krediet, zorg | Plus: menselijk toezicht, bias, uitleg aan betrokkenen |
| Beheerders en bouwers | Tools inrichten, agents en koppelingen | Plus: toegangsrechten, logging, testen, incidenten |
| Directie en management | Beslissen over tools en beleid | Kansen en risico's, verantwoordelijkheden, toezicht |
AI bij het selecteren van personeel valt onder de hoog-risicotoepassingen van de AI Act. Werk je daarmee, dan verdient die groep extra aandacht. Meer over de indeling lees je bij de AI Act voor het mkb.
Voor basisgebruikers volstaat meestal een dagdeel. Intensieve gebruikers en beheerders krijgen een verdiepend deel erbij.
We gebruiken voorbeelden uit jullie eigen werk, zonder namen of gevoelige details. Wil je een bredere training over productief werken met AI, dan is dat onze algemene AI training.
De AI Act schrijft geen vast formaat voor. Wat je wel moet kunnen, is uitleggen welke maatregelen je hebt genomen en waarom die passen bij je organisatie. Na de training heb je daarvoor een dossier met:
Dat dossier houd je bij. Het is geen formulier dat je één keer invult.
Veel organisaties willen weten waar ze staan voordat ze trainen. Een korte AI geletterdheid test aan het begin laat zien wat mensen al weten en waar de gaten zitten. Dezelfde toets aan het eind laat zien wat de training heeft opgeleverd.
Onze toets bestaat uit praktijkvragen. We toetsen geen definities. We leggen situaties voor: mag je dit klantdossier in ChatGPT zetten? Is dit antwoord te vertrouwen? Wat doe je als de tool een bron noemt die je niet kunt vinden? hebben we een vaste AI geletterdheid toets, hoeveel vragen, online of op papier?
De uitslag gebruiken we niet om mensen af te rekenen. Hij helpt om per groep het programma bij te sturen en om te laten zien dat de aanpak werkt.
AI-tools veranderen snel. Een training van anderhalf jaar geleden ging nog niet over agents of over AI die in je mailbox meeleest. De AP ziet AI-geletterdheid daarom als een doorlopend proces: na evalueren begin je weer bij identificeren.
We adviseren:
Die opvolging kan binnen onze ondersteuning. Meer over hoe je AI-gebruik in de organisatie bestuurt lees je bij veiligheid en governance.
De kosten hangen af van het aantal groepen en de verdieping per rol.
Voor scholing kun je soms subsidie krijgen, bijvoorbeeld via de SLIM-subsidie.
Voor onderzoek, ontwikkeling en scholing zijn er landelijke en regionale regelingen. We checken welke bij jouw plan passen.
Veelgestelde vragen
Ja. Artikel 4 van de AI Act verplicht organisaties die AI gebruiken om maatregelen te nemen voor de AI-geletterdheid van hun mensen. Dat geldt sinds 2 februari 2025. Sinds de aanpassing in de zomer van 2026 gaat het om een inspanningsverplichting: je hoeft geen niveau per persoon te garanderen, maar je moet wel passende maatregelen nemen.
Iedereen die namens je organisatie met AI werkt, ook uitzendkrachten en externen. De inhoud verschilt per rol. Iemand die teksten laat herschrijven heeft genoeg aan een basistraining. Wie AI gebruikt bij personeelsselectie of klantbeslissingen, of tools beheert, heeft verdieping nodig.
Met een dossier: een overzicht van welke AI je gebruikt, een indeling van medewerkers naar rol en risico, deelnamelijsten met programma, toetsresultaten, het AI-beleid en een plan voor herhaling. De AI Act schrijft geen vast formaat voor. Je moet kunnen uitleggen waarom je aanpak past bij je organisatie.
Nee. De AI Act eist geen certificaat of diploma. Een certificaat kan wel helpen als bewijs dat iemand een training heeft gevolgd. Belangrijker is dat je als organisatie kunt laten zien welke maatregelen je neemt en dat die passen bij de rollen en risico's.
Een basistraining per groep kost prijs basistraining AI geletterdheid per groep. Verdieping per rol en het opstellen van het dossier komen daarbij. We maken vooraf een voorstel met een vaste prijs, afgestemd op het aantal groepen en rollen.
Voor de basis wel. De Nationale AI-cursus en Elements of AI zijn gratis en leggen uit wat AI is. Artikel 4 vraagt kennis die past bij de AI-systemen die jullie gebruiken en bij iemands rol. Een algemene cursus dekt dat meestal maar voor een deel.
Verder lezen
In een kort gesprek brengen we in kaart welke groepen je hebt en maken we een voorstel voor training en dossier.
