In het kort
- Prompt betekent letterlijk aansporing. Bij AI is het de vraag of opdracht die je aan het model geeft.
- Een goede prompt noemt de taak, de context, de doelgroep, de vorm en eventueel een voorbeeld.
- Het model weet niets van je bedrijf, behalve wat je in de prompt zet. Context is dus het halve werk.
- Een prompt die werkt, bewaar je en deel je met je team. Zo hoeft niet iedereen het wiel opnieuw uit te vinden.
Prompt betekenis: wat is een prompt precies?
Het Engelse woord prompt betekent aansporing of aanwijzing. In de wereld van AI is het alles wat je aan een taalmodel meegeeft om een antwoord te krijgen. Dat kan een korte vraag zijn ("Wat is het verschil tussen btw hoog en laag?") of een lange opdracht met bijlagen, voorbeelden en regels.
Een taalmodel voorspelt de meest waarschijnlijke tekst die op jouw prompt volgt. Het heeft geen idee wie je bent, wat je bedrijf doet of voor wie de tekst bedoeld is. Tenzij je het vertelt. Daarom geeft dezelfde vraag bij twee collega's soms heel verschillende antwoorden: de een geeft context mee, de ander niet.
Er zijn twee soorten prompts:
- De gebruikersprompt. Wat jij in het chatvenster typt.
- De systeemprompt. Vaste instructies die de maker van een tool of chatbot vooraf meegeeft, zoals "antwoord altijd in het Nederlands" of "verwijs bij klachten naar de klantenservice". Die zie je als gebruiker meestal niet.
In ChatGPT kun je zelf ook vaste instructies instellen, en in Claude en ChatGPT kun je projecten maken met documenten die bij elke vraag meetellen. Dat werkt als een systeemprompt voor je eigen werk. Wat een taalmodel is, lees je in wat is een LLM.
Een goede prompt schrijven: de vijf bouwstenen
Een goede prompt kan kort zijn. Hij beantwoordt wel een paar vragen die het model zelf niet kan invullen.
| Bouwsteen | Vraag | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Taak | Wat moet er gebeuren? | Schrijf een antwoord op deze klantmail. |
| Context | Wat moet het model weten? | We zijn een groothandel, de levering is een dag te laat door een storing bij de vervoerder. |
| Doelgroep | Voor wie is het? | Een vaste klant, horeca, geen tijd voor lange mails. |
| Vorm | Hoe moet het eruitzien? | Maximaal vijf zinnen, je-vorm, geen excuses in elke zin. |
| Voorbeeld | Hoe ziet goed eruit? | Een eerdere mail die precies de goede toon had. |
De volgorde maakt weinig uit. Wat telt is dat de belangrijkste informatie erin staat. Twee extra trucs die bijna altijd helpen:
- Laat het model eerst vragen stellen. Sluit af met "Stel me eerst de vragen die je nodig hebt voordat je begint." Dan merk je welke context nog ontbreekt.
- Verbeter in stappen. Het eerste antwoord is een concept. Zeg wat beter moet ("korter", "minder formeel", "noem de nieuwe leverdatum") in plaats van opnieuw te beginnen.
Prompt voorbeelden voor het werk
Drie voorbeelden die je direct kunt aanpassen aan je eigen werk.
Samenvatten van een document
Vat dit contract samen voor een directeur die geen jurist is. Noem in maximaal tien punten: looptijd, opzegtermijn, prijsafspraken, boetes en alles wat afwijkt van een standaard leveringscontract. Zet bij elk punt het artikelnummer.
Een offerte of mail opstellen
Je bent accountmanager bij een installatiebedrijf. Schrijf een begeleidende mail bij de bijgevoegde offerte voor een nieuwe zakelijke klant. Toon: vriendelijk en zakelijk, je-vorm. Noem de drie belangrijkste voordelen uit de offerte en sluit af met een voorstel voor een belafspraak. Maximaal 150 woorden.
Data op een rij zetten
Hieronder staan 40 klantreacties uit onze enquête. Deel ze in vijf thema's in, tel hoe vaak elk thema voorkomt en geef per thema één letterlijke quote. Zet het resultaat in een tabel.
Let op: plak geen persoonsgegevens of vertrouwelijke stukken in een gratis AI-tool. Werk met een zakelijke versie en duidelijke afspraken. Meer daarover lees je in ChatGPT zakelijk gebruiken.
Van losse prompt naar vaste werkwijze
In de meeste bedrijven schrijft iedereen zijn eigen prompts, elke keer opnieuw. Dat kost tijd en de kwaliteit wisselt per persoon. De stap die het meeste oplevert is simpel: bewaar de prompts die werken en deel ze.
- Een promptbibliotheek. Een gedeeld document of een map met projecten in ChatGPT of Claude, per taak één prompt die het team gebruikt.
- Vaste context. Zet informatie die je steeds opnieuw typt, zoals je producten, tone of voice en standaardvoorwaarden, in een project of in vaste instructies.
- Eén eigenaar. Iemand die de bibliotheek bijhoudt en slechte prompts opruimt.
In onze eigen systemen werkt het net zo, alleen dan onzichtbaar voor de gebruiker. Bij Sucre & Co leest een taalmodel alleen de delen die per klant verschillen, zoals vrije tekst in een bestelling. De prompt daarvoor ligt vast, met duidelijke regels en een vaste vorm voor het antwoord, zodat de rest van de workflow er gewoon mee verder kan. Die vaste vorm is belangrijker dan mooie formuleringen: een systeem kan alleen verder met een antwoord dat elke keer dezelfde opbouw heeft.
Veelgemaakte fouten met prompts
- Te kort. "Schrijf een mail aan een klant" levert een algemene mail op. Het model vult zelf in wat jij niet zegt, en dat klopt zelden.
- Geen voorbeeld. Een goed voorbeeld zegt meer dan drie regels uitleg over toon.
- Alles in één keer. Een lange prompt met tien taken geeft tien halve antwoorden. Knip grote taken op in stappen.
- Het antwoord niet controleren. Een taalmodel klinkt zeker, ook als het fout zit. Controleer cijfers, namen, bronnen en wetsartikelen altijd zelf.
- Vertrouwelijke data plakken. Klantgegevens, personeelsdossiers of contracten horen niet in een gratis account.
- Blind vertrouwen op tekst van buiten. Een document of website kan verborgen instructies bevatten die het model misleiden. Dat heet prompt injection en is vooral een risico als AI zelf acties uitvoert.
Wil je dat je team dit goed leert, met oefeningen op het eigen werk? Kijk dan bij de prompt engineering cursus of de ChatGPT training.
Uit de praktijk
Veelgestelde vragen
Wat is een prompt?
De opdracht of vraag die je aan een AI-tool zoals ChatGPT, Copilot of Claude geeft. Het model maakt op basis van die tekst, en eventuele bijlagen, een antwoord.
Hoe schrijf je een goede prompt?
Noem de taak, geef context, zeg voor wie het is, beschrijf de vorm en geef als het kan een voorbeeld. Laat het model eerst vragen stellen en verbeter het antwoord in stappen.
Wat is het verschil tussen een prompt en een systeemprompt?
Een prompt typ je zelf per vraag. Een systeemprompt zijn vaste instructies die vooraf zijn ingesteld, door de maker van een tool of door jezelf in een project of in vaste instructies.
Moet ik prompts in het Engels schrijven?
Nee. Moderne modellen begrijpen Nederlands goed. Schrijf in de taal waarin je het antwoord wilt hebben, dan hoef je niets te vertalen.
Wat is prompt engineering?
Het vak van prompts ontwerpen die betrouwbaar goede antwoorden geven, vaak voor herhaalde taken of voor AI in een systeem. Voor dagelijks gebruik volstaan de vijf bouwstenen op deze pagina.