AI accountancy
Journaalposten doorlopen op afwijkingen, contracten lezen voor de controle, een Wwft-cliëntonderzoek vastleggen, vragen van klanten beantwoorden en de planning van het team rondkrijgen. Op een accountantskantoor is het werk groot en het team krap. AI in de accountancy neemt het zoek- en voorbereidingswerk over, zodat accountants meer tijd hebben voor oordeel en advies.
In het kort
Het tekort aan accountants en assistenten is bekend. Tegelijk groeit het werk: strengere eisen aan dossiers, Wwft-verplichtingen, duurzaamheidsinformatie en klanten die sneller antwoord verwachten. In de controlepraktijk gaat veel tijd naar het doorlopen van grote hoeveelheden data en documenten. In de samenstel- en adviespraktijk naar stukken verzamelen, klantvragen beantwoorden en rapporten schrijven. In de backoffice naar klantacceptatie en planning.
AI in de accountancy gaat over dat werk. Het oordeel, de verklaring en de verantwoordelijkheid blijven bij de accountant. Voor de bredere kijk op financiële dienstverlening staat meer op AI voor boekhouding en financiële administratie.
De NBA publiceerde in 2024 de Leidraad AI in Control, over hoe accountants AI-systemen bij klanten kunnen beoordelen en beheersen. In juni 2026 volgde Leidraad 2: AI Toegepast, samen met NOREA, met tientallen praktijkvoorbeelden, van journaliseren en contractreview tot fraudedetectie en ESG-rapportage. De kern: AI mag geen black box zijn, uitkomsten moeten reproduceerbaar zijn, en validatie en menselijk oordeel blijven de basis.
De AFM houdt toezicht op de kwaliteit van wettelijke controles, ook als daar AI bij wordt gebruikt. Een aparte AFM-publicatie over generatieve AI in de controle vonden we in september 2026 nog niet. Nieuwe rapporten verschijnen op de AFM-pagina voor accountantsorganisaties.
Praktisch betekent dit: leg vast welke tools je gebruikt, waarvoor, wie de uitkomst controleert en hoe je dat in het dossier zichtbaar maakt. Een AI-beleid voor het kantoor is daarvoor een goede start.
In plaats van een steekproef kan AI de hele populatie journaalposten doorlopen en markeren wat afwijkt: boekingen buiten werktijd, ronde bedragen, ongebruikelijke tegenrekeningen, handmatige posten op het eind van de periode. De accountant bepaalt welke posten nader onderzoek nodig hebben. De analyse en de keuzes worden vastgelegd in het dossier.
Huurcontracten, leningsovereenkomsten, notulen van aandeelhoudersvergaderingen, bankbevestigingen. Een assistent leest ze, haalt de relevante bepalingen eruit en zet ze in een overzicht met verwijzing naar de pagina. Dat werkt ook bij overnames, zie due diligence met AI.
Voor een nieuwe klant moet je de uiteindelijk belanghebbenden vaststellen, het risico inschatten en controleren op sancties en politiek prominente personen. AI kan gegevens uit het KvK-uittreksel en aangeleverde stukken halen, een conceptdossier maken en markeren waar meer onderzoek nodig is. De beslissing om een klant aan te nemen neemt een mens.
Klanten stellen via mail of portaal steeds dezelfde vragen: waar staat mijn aangifte, wat moet ik nog aanleveren, wat betekent deze post. Een assistent beantwoordt de standaardvragen uit het dossier en zet de rest klaar voor de juiste medewerker. Voor adviesgesprekken maakt hij een voorbereiding uit de cijfers: trends, marges, opvallende posten.
Ook buiten de vaktaken zit winst. Een agent kan de jaarwerkplanning bijhouden, laten zien welke dossiers vastlopen op ontbrekende stukken en uren per opdracht vergelijken met het budget. Voor kantoren die duurzaamheidsinformatie van klanten beoordelen, helpt AI bij het verzamelen en controleren van die gegevens, zie CSRD-rapportage.
01
Loopt de hele populatie door op afwijkingen en levert een overzicht met onderbouwing voor het controledossier.
Lees meer02
Leest contracten en notulen en haalt de bepalingen eruit die voor de controle of het advies tellen, met bron.
Lees meer03
Maakt uit KvK-gegevens en aangeleverde stukken een conceptdossier voor cliëntonderzoek en markeert risico's.
Lees meer04
Beantwoordt standaardvragen van klanten uit het dossier en verbindt praktijksoftware, portaal en boekhouding.
Lees meerMedewerkers moeten ook weten wat AI kan en waar het fout gaat. Daarvoor is er de AI training voor teams. Meer over de inrichting staat bij veiligheid en governance.
We hebben nog geen accountantskantoor als klant waarvan we cijfers kunnen delen. is er een accountantskantoor waarmee we werken of een demo deden die we hier mogen noemen? Zo niet, dan blijft deze zin zoals hij is Wat we wel weten, is hoe het is om aan de kant van de ondernemer realtime inzicht te hebben. Bij Rutten Elektroshop, met meer dan 9.750 artikelen, zie je realtime de voorraadwaarde, zijn kostprijzen gekoppeld en is er een voorspelling en inkoopadvies. Voor de accountant betekent een klant met zulke data minder uitzoekwerk en een beter adviesgesprek.
We beginnen met een AI Kansenonderzoek: circa € 8.500 tot € 15.000 voor een mkb-kantoor, € 15.000 tot € 25.000 voor een uitgebreid onderzoek over meerdere praktijken. Een eerste toepassing kost bandbreedte bouwprijs eerste AI-toepassing voor een accountantskantoor, bijvoorbeeld journaalpostanalyse of Wwft-voorbereiding. We werken met een vaste prijs per stap. Lost de oplossing het afgesproken probleem niet op, dan betaal je niet voor die oplossing. Zie ook AI jaarrekening en AI fiscaal.
Voor onderzoek, ontwikkeling en scholing zijn er landelijke en regionale regelingen. We checken welke bij jouw plan passen.
Veelgestelde vragen
Voor data-analyse in de controle, het lezen van contracten en notulen, het voorbereiden van cliëntonderzoek, het beantwoorden van klantvragen en het schrijven van conceptrapporten. Het oordeel en de verklaring blijven bij de accountant, en de werking van de tools wordt vastgelegd.
Voor algemene vragen zonder klantgegevens wel. Met klantdata alleen in een zakelijke omgeving met verwerkersovereenkomst en Europese verwerking. Zorg dat je in het dossier laat zien hoe je de uitkomst hebt gecontroleerd. Leg het gebruik vast in een kantoorbeleid.
Nee. AI neemt zoek- en voorbereidingswerk over. Professioneel oordeel, de relatie met de klant en de verantwoordelijkheid voor een verklaring blijven mensenwerk. Wel verschuift het werk van zoeken naar beoordelen en adviseren.
We koppelen aan wat je gebruikt: je boekhoudpakketten, je samenstel- en controlesoftware en je praktijkmanagement, via API's of exports. We vervangen je vaste software niet.
De Leidraad AI in Control uit 2024 helpt accountants AI-systemen bij klanten te beoordelen. Leidraad 2: AI Toegepast uit juni 2026, samen met NOREA, geeft praktijkvoorbeelden en randvoorwaarden voor eigen gebruik, met nadruk op validatie, reproduceerbaarheid en menselijk oordeel.
Ja. Bij klanten die over duurzaamheid rapporteren, komt data uit veel bronnen: energierekeningen, brandstofkaarten, leveranciersgegevens. AI kan die gegevens verzamelen, omrekenen en inconsistenties markeren. De beoordeling van de rapportage en de keuzes over materialiteit blijven bij de accountant en de klant.
Verder lezen
In een strategiegesprek kijken we welke praktijk het meeste wint met AI en hoe je het verantwoordt in je dossiers.
