AI waterschap
Na een week inspecties langs de dijken liggen er honderden foto's met korte aantekeningen die iemand moet verwerken tot een rapport. Een boer meldt via het formulier dat een stuw vastzit, zonder locatie. Een aanvraag voor een watervergunning wacht op de vergunningverlener, die eerst de legger en de keur erbij moet zoeken. En de storingsmeldingen van gemalen en zuiveringen komen als losse alarmen binnen. AI bij het waterschap neemt het sorteren, lezen en schrijven over. De vakmensen houden het oordeel.
In het kort
Een waterschap beheert duizenden kilometers dijken en watergangen, gemalen, stuwen en zuiveringen. Het werk buiten is vakwerk. Maar veel tijd gaat zitten in wat erna komt: inspecties uitwerken, onderhoud plannen, vergunningen toetsen aan de keur en de legger, meldingen van inwoners en agrariërs afhandelen en rapporteren aan het bestuur. Tegelijk lopen er veel mensen met veel kennis over een paar jaar met pensioen.
Daar helpt AI bij een waterschap. De dijkinspecteur en de peilbeheerder blijven nodig. AI zorgt dat hun kennis en tijd naar het werk zelf gaan. Voor de bredere kijk op de publieke sector staat meer op AI bij de overheid.
Bij een schouw of dijkinspectie maken inspecteurs foto's en korte notities, soms ingesproken. AI zet die om in een inspectierapport per object: locatie, type schade, ernst volgens jullie eigen schaal en voorgestelde actie. Beeldherkenning kan foto's voorsorteren op bijvoorbeeld scheuren, begroeiing of afkalving, zodat de inspecteur sneller door de set gaat. Zie computer vision. Uit de rapporten en storingshistorie van gemalen en installaties komt een voorstel voor het onderhoud. Meer daarover bij predictive maintenance.
Een aanvraag voor een watervergunning of een melding onder de keur komt binnen met tekeningen en een toelichting. Een assistent controleert of de stukken compleet zijn, zoekt de regels uit de keur en de gegevens uit de legger erbij en zet de punten op een rij die de vergunningverlener moet beoordelen. Meldingen van inwoners over wateroverlast, een kapotte stuw of dode vis worden via website, telefoon of WhatsApp uitgevraagd met locatie en foto en komen compleet in het zaaksysteem.
Sensoren leveren dag en nacht meetwaarden. AI volgt de patronen en maakt onderscheid tussen een normaal alarm en een afwijking die aandacht vraagt. De beheerder krijgt één samenvatting met de meldingen die ertoe doen, in plaats van tientallen losse alarmen. Voor het samenbrengen van die data zie data engineering.
01
Foto's en notities van een schouw of dijkinspectie omgezet in een rapport per object, klaar voor controle.
Lees meer02
Controleert aanvragen op volledigheid en zet keur, legger en aandachtspunten klaar voor de vergunningverlener.
Lees meer03
Vraagt meldingen van inwoners en agrariërs goed uit, met locatie en foto, via website, telefoon of WhatsApp.
Lees meer04
Beheersysteem, zaaksysteem en meetdata gekoppeld, zodat niemand gegevens overtikt.
Lees meerDe Unie van Waterschappen heeft een AI-kompas opgesteld als bestuurlijk kader. Het bestuurlijke deel werd in oktober 2024 goedgekeurd. Het kompas noemt vijf principes: kansengericht, toekomstgericht, solidariteit, uitlegbaar en ethisch afgewogen. De Unie en Het Waterschapshuis werken de kaders samen verder uit. Elk waterschap bepaalt zelf of het aanvullende regels maakt. In augustus 2025 volgde een handreiking over de AI-verordening, met uitleg over risicocategorieën, governance en de relatie met de AVG en de Cyberbeveiligingswet.
Voor een waterschap dat begint, is het kompas een goede basis voor een eigen AI-beleid. Daarnaast gelden de AI Act, de AVG en de afspraken over het algoritmeregister. Voor medewerkers geldt dat ze genoeg moeten weten om AI veilig te gebruiken. Een training voor overheidsmedewerkers helpt daarbij.
Meer over hoe we dit inrichten staat bij veiligheid en governance.
We hebben nog geen waterschap als klant waarvan we cijfers kunnen delen. is er een waterschap of Het Waterschapshuis waarmee we werken of een demo deden die we hier mogen noemen? Zo niet, dan blijft deze zin zoals hij is Bewaking van installaties dag en nacht bouwden we wel. Bij Mousse Cakes worden koeling en vriezers 24/7 bewaakt en zijn alle batches voor 100% traceerbaar met een digitaal logboek. Een gemaal of zuivering vraagt hetzelfde: meetwaarden continu volgen, een seintje bij een afwijking en een logboek waarin alles terug te vinden is.
We beginnen met een AI Kansenonderzoek vanaf circa € 5.000. Een inspectie- of vergunningassistent kost bandbreedte bouwprijs inspectieassistent of vergunningcheck voor een waterschap. We werken met een vaste prijs per stap. Lost de oplossing het afgesproken probleem niet op, dan betaal je niet voor die oplossing. Voor gemeenten staat een vergelijkbare aanpak op AI voor gemeenten.
Voor onderzoek, ontwikkeling en scholing zijn er landelijke en regionale regelingen. We checken welke bij jouw plan passen.
Veelgestelde vragen
Voor beeldherkenning bij inspecties en het signaleren van veranderingen in het landschap, voor onderhoud van gemalen en zuiveringen op basis van meetdata en steeds vaker voor tekstwerk, zoals rapporten en vergunningen. Het Waterschapshuis werkt met waterschappen aan gezamenlijke toepassingen, zoals het automatisch signaleren van veranderingen in de BGT.
Een bestuurlijk kader van de Unie van Waterschappen met principes voor verantwoord gebruik van AI. Het is een advies, geen verplichting. Waterschappen kunnen het gebruiken als basis voor hun eigen beleid, naast de AI Act, de AVG en de afspraken over het algoritmeregister.
AI kan een aanvraag controleren op volledigheid en de relevante regels en gegevens klaarzetten. Het besluit neemt de vergunningverlener. Wordt AI ingezet bij besluiten met gevolgen voor inwoners of bedrijven, leg dan vast hoe het werkt en registreer het in het algoritmeregister.
Zo veilig als je het inricht. Onze toepassingen lezen gegevens en maken voorstellen. Ze sturen geen gemalen, stuwen of zuiveringen aan. De sturing blijft in de bestaande systemen. We stemmen vooraf met de CISO af welke gegevens waar mogen staan en werken in Europa of op een eigen server.
Het helpt om kennis vast te houden. Een assistent op eigen inspectierapporten, onderhoudshistorie en werkinstructies geeft nieuwe collega's antwoord met de bron erbij. Zo blijft kennis van ervaren inspecteurs en beheerders beschikbaar. Het inwerken blijft nodig en gaat wel sneller.
Verder lezen
In een strategiegesprek kijken we welk proces het meeste oplevert en hoe je dat verantwoord inricht.
